Յառաջաբան

 Գրառումներ՝ Անօդաչու Թռչող Սարքերու Աղմուկին Տակ 27 Փետրուար․ Բանակցութիւններու յանկարծակի դադրեցումով՝ այսօր Իրան եւ ԱՄՆ մեծ քայլով մը հեռացան պալիսթիք հրթիռներու եւ հիւլէական ծրագիրներու շուրջ համաձայնութեան մը գալու` խնդրի խաղաղ կարգաւորման տարբերակէն: Աստուած պահէ զաշխարհ եւ արդարները` անոր մէջ: Ամէն: 28 Փետրուար․ Ցաւօք, երէկուայ վատ կանխազգացումս այսօր իրականացաւ: Շատ բան ցոյց կու տար որ Իսրայէլ-ամերիկեան յարձակումը Իրանի վրայ մօտալուտ է: Եւ Ամերիկայի ներքին քաղաքական խնդիրներուն ազդեցութիւնը Թրամփի որոշումին վրայ` դարձաւ աւելի ակնյայտ: Ամերիկայի մէջ յաղթեց "պատերազմի կուսակցութիւնը": Թերեւս զայն կարելի է կոչել նաեւ Էփսթինի կուսակցութիւն: 2 Մարտ․ Լիբանանի կառավարութիւնը քիչ առաջ յայտարարեց, որ Հըզպոլլայի` անվտանգային բնոյթի եւ զինուորական բոլոր տեսակի գործողութիւնները կը դասուին օրէնքէ դուրս եւ ենթակայ են օրինական հետապնդումի: Յայտարարութեան նշանակութիւնը հասկնալու համար` պէտք է նկատի առնել, որ մինչեւ քանի մը տարի առաջ, եւ քանի մը տասնեամեակներէ իր վեր, լիբանանեան իրարա...

Երկար ժամանակէ ի վեր կը հետեւիմ ԱՄՆ նախագահ Տոնալտ Թրամփի գործունէութեան, հանրային վարքին եւ ճառախօսութեան, եւ կ՛ուզեմ կիսուիլ իր մասին քանի մը դիտարկումներ ով, որոնք կը համարեմ գրեթէ անվիճելի՝ յատկապէս իմ կողմէս յարգուած շարք մը մտածողներու վերլուծութիւններուն հետ համադրաբար։ Բ առացիօրէն ամէն անգամ, երբ Թրամփ կը խօսի որեւէ մէկու ն , այլ անձի մը կամ երկրի մը հետ պատահող բանի մը մասին՝ ան նկատի ունի ինքզինք։ Թրամփի ուղեղը չի ճանչնար որեւէ այլ անձ կամ առարկայ՝ որպէս իր սեփական անձէն անջատ գոյութիւն ունեցող իրականութիւն։ Ուստի, երբ Թրամփ կ’ըսէ՝ «զիս կը մտահոգէ, որ ինչ որ մարդիկ կը հետապնդեն Պիլ Քլինթընը Էփշթէյնի խնդրով », ատիկա ամբողջութեամբ պայմանաւորուած է այն գիտակցութեամբ, որ եթէ Քլինթոն Էփշթէյնի խնդրով վկայութեան համար ներկայանայ Քոնկրես, ապա անոր հարցաքննութիւնը դուռ պիտի բանայ ԻՐ հարցաքննութեան։ Եւ թերեւս Թրամփ իրապէս մտահոգուելու պատճառներ ունի, քանզի գիտէ, որ դեմոկրատ քոնկրեսականները առիթը պիտի չփախցնեն հարցաքննելու Պիլը այն մասին, թէ ի՛նչ գիտէ Էփշթէյնի գործերուն Թրա...

  Թէ ինչպէս լրագրող մը պարտադրեց, որ «Էփսթայնի գործը » դուրս բերուի արդարադատութեան փականքներու փոշիներու տակէն Հետաքննական լրագրութիւնը գոյութիւն ունի հանրային շահերուն ծառայելու համար , յատկապէս երբ ճշմարտութիւնը արգելափակուած է իշխանութեան, դրամի եւ վախի ազդեցութեան ճիրաններուն մէջ: Անցած քանի մը ամիսներուն այս իրականութիւնը դարձեալ արժանացաւ միջազգային ուշադրութեան, յատկապէս մամլոյ եւ եւ տեղեկատուութեան շրջանակներուն մէջ, տխրահռչակ Ճեֆրի Էփսթայնին վերաբերող միլիոնաւոր նոր փաստաթուղթերու հրապարակումէն ետք: 2008-էն 2018՝ տաս տարի թաղուած մնալէն ետք, Էփսթայնի պատմութիւնը կրկին ջուրի երես բերուեցաւ ամերիկեան հեղինակաւոր The Miami Herald օրաթերթի հետաքննող լրագրող Ճուլի Ք. Պրաունի շնորհիւ. այս մէկ լրագրողին շարունակական լուսաբանումները Էփսթայնի մասին՝ վերաձեւաւորեցին հանրային եւ համաշխարհային ընկալումը ժամանակակից ամերիկեան պատմութեան ամենասոսկալի սկանտալներէն մէկուն վերաբերեալ եւ դուռ բացին այնպիսի զարգացումներու առջեւ, որոնք արդէն իսկ ցնցած են աշխարհի բազմաթիւ մայրաքաղաքներ ե...

  Հայերէնի կրթութեան վերաիմաստաւորումը սփիւռքի մէջ Արդի փիլիսոփայութեան մէջ լեզուն այլեւս չի դիտուիր միայն որպէս հաղորդակցութեան միջոց։ Փոխարէնը, ինչպէս գերմանացի փիլիսոփայ Մարթին Հայտեկէր յայտնած է իր անչափ յայտնի ձեւակերպումով՝ «լեզուն լինելութեան բնակարանն է» ։ Այս մօտեցումը կը նշանակէ, որ մարդկային լինելութիւնը լեզուէն անկախ տեղի ունեցող բան մը չէ, այլ լեզուին միջոցով է, որ աշխարհը կը բացայայտուի մեզի։ Աշխարհով մէկ ցրուած հայկական սփիւռքի կրթական համայնքներուն համար այս փիլիսոփայական ընկալումը ունի գոյաբանական կշիռ մը ։ Անորմով, հայերէնը կը դադրի պարզապէս շաբաթօրեայ դպրոցներու ընթացքին կամ նոյնիսկ ամենօրեայ վարժարաններուն մէջ դասաւանդուող ընթացիկ առարկայ մը ըլլալէն ՝ ի միջի այլոց . ան կը դառնայ հայ ինքնութեան հիմնական ճարտարապետութիւնը , « բնակարանը »՝ ուր կը բնակի ՝ «կ՛ըլլայ» ազգի ոգին։ Հայտեկէրի փիլիսոփայութիւնը կ՛ենթադրէ, որ մենք նախ չենք մտածեր, որպէսզի ապա գտնենք բառեր՝ արտայայտուելու համար, այլ՝ մտածումը հնարաւոր կը դառնայ միայն այն պատճառով, որ լեզուն կը բա...

Բ ոլորին համար յստակ է արդէն , որ Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան վարած եկեղեցական օրակարգը, իր բոլոր փուլերով եւ դրսեւորումներով, քաղաքական է, այլ ոչ բարեփոխական, ձեւաւորուած գլխաւորաբար Հայաստանի շուրջ աշխարհաքաղաքական զարգացումներով կամ, ինչ-որ տեղ, ՔՊ կուսակցութեան ու Եկեղեցւոյ միջեւ իշխանութեան համար մղուող պայքարով՝ այս տարուան Յունիսին կայանալիք ընտրութիւններուն ընդառաջ ։ Գարեգին Բ ․ի դէմ Փաշինեանի պայքարը , անշուշտ, կրնայ նաեւ անձնական երանգ կամ նոյնիսկ հիմնապատճառ մը ունենալ, սակայն այդ եւս ոչինչ կը փոխէ իրականութենէն։ Բարձրաստիճան հայ եկեղեցականներու դէմ՝ կուսակրօնութեան երդումը խախտելու վերաբերեալ հնչեցուցած շարունակական մեղադրանքներու ծիրին մէջ, Փաշինեան կատարած է յայտարարութիւն մը, ըստ որուն «կուսակրօն հոգեւորականները չեն կարող ունենալ անձնական կեանք»։ Իմաստը պարզորոշ էր. հոգեւորականներուն արտօնուած չէ այն, ինչ որ կրնայ ամենաթանկագինը ըլլալ ուրիշներու՝ «անձերուս» համար։ Ես չեմ ընդունիր Փաշինեանը որպէս եկեղեցական բարեփոխումներու արժանաւոր ձայն...

Ահաւասիկ տեսարան մը , որ տեղի կ՛ունենայ ու կը կրկնու ի հայ ընտանիքներու մէջ աշխարհի ամբողջ տարածքին . ծնողք կամ մեծ հայր ու մայրեր կը խօսին իրենց զաւկին կամ թոռան հետ մայրենի լեզուով ՝ հայերէն , զաւակները կամ թոռները կատարեալ կը հասկնան իւրաքանչիւր բառ, ապա , կը պատասխանեն՝ անջանադիր վստահութեամբ, անգլերէնով կամ այլ «մեծամասնական» լեզուով մը, ինչպէս են ֆրանսերէնը, արաբերէնը, սպաներէնը կամ ռուսերէնը՝ համապատասխան երկիրներուն կամ միջավայրերուն մէջ ։ Այս իրադրութիւնը կրնայ խոր հիասթափութեան եւ անհանգստութեան աղբիւր ըլլալ այն ծնողներուն համար, որոնք կը փորձեն փոխանցել իրենց ազգային ժառանգութեան մէկ մասը մեծցող սերունդին ։ Սակայն այս մարտահրաւէրը անձնական ձախողում մը չէ. անիկա համատարած եւ բարդ խնդիր մըն է ՝ Երեւանէն մինչեւ Մոսկուա եւ Նիւ Եորք։ Այս յօդուածով պիտի ներկայացնեմ Արեւմտեան կիսագունդէն հայ ծնողներու եւ երկրորդ սերունդի ներկայացուցիչներու միջեւ առցանց քննարկումէ մը ստացուած կարեւորագոյն եզրակացութիւնները, թէ ինչո՞ւ տեղի կ՛ ունենայ այդ եւ ի՞նչն է, որ իրականութեան մէջ կ րն...